The Lord of the Rings Live: Een exclusief interview met Pepijn Meeuws, cellist bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest
Vanavond is de eerste uitvoering van The Lord of the Rings Live in Concertgebouw de Doelen in Rotterdam. Vandaag publiceren we ons interview met cellist Pepijn Meeuws. Hij is sinds 2005 werkzaam bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest en ging met ons in gesprek over dit speciale evenement.
Heeft het Rotterdams Philharmonisch Orkest eerder bekende filmmuziek uitgevoerd en was dit vergelijkbaar met deze productie?
Buiten het Philharmonisch Orkest om heb ik wel filmmuziek opgenomen, maar ik heb nooit eerder live met een film erbij gespeeld. Wat we wel gedaan hebben is de opera Tristan und Isolde tijdens het Gergiev festival in 2006 of 2007, daarbij werd een film vertoond die was gemaakt door de videokunstenaar Bill Viola.. We hebben een keer met precies hetzelfde scherm, een gigantisch beeld was dat, dus die hele opera gespeeld met die film erbij. In principe hebben we dus zoiets wel gedaan, alleen is dat natuurlijk een heel ander uitgangspunt. De operamuziek bestond al en daar werd een film bij gemaakt. Nu is de muziek gecomponeerd bij de film, en uit die scores is weer een totale score voor het orkest gemaakt die wij nu spelen.
Kun je aangeven of, en zo ja wat, het verschil is tussen het uitvoeren van filmmuziek zoals die van Howard Shore en een werk van bijvoorbeeld een klassieke componist?
Filmmuziek is over het algemeen wat minder gecompliceerd. Er wordt veel gebruik gemaakt van de sfeer van harmonieën, en die worden vaak afgewisseld. Als je dat in een normaal concert zou doen, op de manier waarop dat in filmmuziek gebeurt, zou het publiek in slaap vallen. Bij een film – dat vind ik zo bijzonder aan filmmuziek – kan dat wel ineens. Dan is die muziek ook ontroerend, omdat je het beeld dat je ziet koppelt aan de muziek. Terwijl de muziek op misschien niet eens zo bijzonder is. Wanneer je het geluid uitzet en dezelfde scene terugkijkt valt het pas op dat het ongelofelijk is wat muziek doet met de film.
Hebben jullie al kunnen repeteren met dirigent Wicki, sopraan Lusk en de verschillende koren en hoe bevalt de samenwerking?
We hebben alleen met Wicki gewerkt en we zijn vanochtend (dinsdag) begonnen. Ik kan er nog niet zoveel over zeggen. Vanavond gaan we met het koor aan de slag.
Het schijnt dat de dirigent een laptop gebruikt met diverse visuele hulpmiddelen om het tempo van de film te kunnen volgen.
Hoe hij dat precies doet weet ik niet. Ik weet dat hij een klein schermpje voor zich heeft met de hele film. Hij legde ook uit dat hij niet teveel expressief kan dirigeren, want dan raakt hij het beeld kwijt en dan is hij te laat. Door het beeld heeft hij minder bewegingsvrijheid tijdens het dirigeren.
Dirigent Ludwig Wicki met zijn monitor
De groene balk is een cue
Komen jullie aanwijzingen alleen van de dirigent?
In onze partijen staan naast de muziek ook teksten, er staat iedere keer “warning:” en dan staat er een citaat van Gandalf of dat Boromir vertrekt bij de rivier, ofzo.
Hoeveel tijd zit er in de voorbereiding van The Lord of the Rings Live? Hoeveel repetities zijn er voor het aanbreken van de premièredag?
Als wij een echt moeilijk programma spelen dan beginnen we ook in de week dat de opvoering is. Voor deze productie heb ik de partijen thuis alleen doorgebladerd. Maar bij lastige partijen studeer ik van tevoren ook thuis. Drie á vier dagen repeteren is normaal voor het Rotterdams Philharmonisch Orkest.
Repeteren jullie ook al met de filmbeelden?
Dat gebeurt op vrijdag, tijdens de generale repetitie. Dan wordt de hele voorstelling met film en alle deelnemers doorgespeeld.
Kunnen de muzikanten zelf iets volgen van de film?
Ik denk dat, dat heel moeilijk is, want het scherm is achter ons. En ik kijk naar de dirigent. We hebben nog niet gerepeteerd met de film. We werken wel vaker met beeld, bijvoorbeeld bij kinderconcerten en ik weet dat als je een keer te lang naar het scherm kijkt je uit je concentratie bent en dat is natuurlijk rampzalig. Je kunt niet genieten van het verhaal, dat lukt niet.
Is er een deel van het orkest dat het gedurende de film drukker heeft dan de rest, of is de werklast eerlijk gespreid?
De werklast ligt voornamelijk bij de strijkers, dus ook bij mij. Dat is meestal zo, hoor. De strijkers spelen het meeste.
Is het zwaar om drie uur lang exact gelijk met filmbeelden te moeten spelen? Zijn er rustpauzes?
Halverwege de voorstelling is er een pauze, maar verder heb ik weinig rust. Af en toe is er een maat rust ofzo, maar je bent continu aan het spelen en het lastige is dat je heel geconcentreerd moet zijn, want je moet steeds precies inzetten op het goede moment in het goede tempo. Wij zijn als musici gewend dat de dirigent een opmaat geeft in het nieuwe tempo, maar dat kan bij deze productie niet. De dirigent dirigeert niet of is iets anders aan het dirigeren en van het ene op het andere moment zet hij het tempo in. Dat moet je van tevoren al weten. Verder is het zo dat je vaak lange noten moet spelen en lange noten zijn voor ons fysiek heel zwaar, omdat je, je arm enorm belast daarmee. Dus dat voel je wel als je drie uur lang zo’n stuk speelt. Dat is behoorlijk zwaar.
De filmmuziek van The Fellowship of the Ring kent vele verschillende onderdelen, vaak gebaseerd op de landen en volken die getoond worden. Wat is jouw favoriete deel van de filmmuziek of anders gezegd welk deel van Midden-aarde spreekt jou het meeste aan en waarom?
Ik ken de filmmuziek wel en ik heb de film gezien. Ik heb ze alle drie gezien en ik heb de boeken gelezen, ook. Wat mij het meeste aanspreekt in de muziek, ik kan niet een deel noemen, is het hele amorfe van die klank die vaak gewoon doordendert. Soms zit er helemaal geen melodie in. Normaal als je een nummer hoort dan zit daar een melodie in (een tekst vaak), dan heb je begeleiding door wat akkoorden en een baslijn. Bij de muziek van The Lord of the Rings is het vaak zo, niet altijd, dat de hele melodie er niet is. Dus je hebt eigenlijk alleen een soort compact basgeluid, dat soms bladzijdelang doorgaat en een heel klein beetje verandert, maar die veranderingen hoor je bijna niet. Er zit een soort ritmische puls in, dat vind ik heel mooi aan deze filmmuziek. Die passages vind ik vaak heel krachtig, omdat er van alles gebeurt op beeld en je hoort dat compacte orkestgedreun op de achtergrond doordenderen. Dat vind ik wel mooi gedaan.
Had je voor deze uitvoering al een belangstelling voor Tolkien of de verfilming van Peter Jackson?
Mijn vader was in de jaren tachtig wildenthousiast over de boeken. Het was toen nog niet echt een hype, in ieder geval niet zoals nu. Dus ik heb ze voor mijn Engelse lijst gelezen op de middelbare school. Het is wel heel groots opgezet, het bestaat allemaal natuurlijk niet, het is bijzonder wat Tolkien allemaal uit de kast getrokken heeft. Ik ben wel met plezier naar die films geweest en ik heb de boeken ook met plezier gelezen. Maar van het bestaan van DeHobbit.net wist ik bijvoorbeeld niet.
Ondertussen werkt Howard Shore al hard aan de filmmuziek voor The Hobbit. Wat verwacht je hiervan?
In tegenstelling tot The Lord of the Rings heb ik The Hobbit nooit gelezen. Ik ben er wel eens in begonnen toen ik vrij jong was, maar ik heb het nooit uitgelezen. Howard Shore zal waarschijnlijk de Hobbit thema’s die in The Lord of the Rings zitten importeren in de filmmuziek. Verder zal hij dat Ierse, Keltische, volksachtige sfeertje willen behouden, denk ik. Zoals ook het geval is bij de muziek van The Lord of the Rings zal de muziek van The Hobbit vooral een ondersteunende kwaliteit hebben.
Dankjewel Pepijn, voor de antwoorden op onze vragen. We kijken uit naar de uitvoeringen van The Lord of the Rings Live vanavond en morgen!
Lees ook ons eerste interview ter gelegenheid van The Lord of the Rings Live. Daarin spraken we met Frank van Donkersgoed, hoofd techniek bij de voorstellingen van The Lord of the Rings Live in Rotterdam.
The Lord of the Rings Live – 4 en 5 juni 2011
Concertgebouw de Doelen, Rotterdam
Howard Shore’s filmmuziek van The Fellowship of the Ring wordt uitgevoerd door:
- Het Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Ludwig Wicki
- m.m.v. Groot Omroepkoor o.l.v. Heribert Feckler
- Laurens Collegium Rotterdam o.l.v. Wiecher Mandemaker
- Nationaal Kinderkoor en Nationaal Jongenskoor o.l.v. Annemiek van der Ven
- Kaitlyn Lusk – sopraan
[...] with Frank van Donkersgoed, Manager at The Concertgebouw’s Technical Department.An interview with Pepijn Meeuws, cellist with the Rotterdam Philharmonic Orchestra.Final dress rehearsal.Details of the two-day [...]
Wat heeft Pepijn de aard van deze muziek goed verwoord. Zelfs zonder klanken erbij is krijgt de lezer van dit interview toch een idee van de muziek. Veel succes bij de uitvoering(en)!